مؤلف مجهول

مقدمه 44

رستم نامه ( فارسى )

( بيت 186 ) براى تكميل وزن ، « نيارستى » به صورت « نياراستى » به كار رفته است كه معناى مورد نظر را ندارد و نمىرساند يا مصراع دوم بيت زير هيچ رابطهء معنايى و نحوى با پاره نخست ندارد و فقط براى اينكه بيت بايد مصراع دومى هم داشته باشد ، آمده است : به ديوان كنم روز روشن سياه * بساط سليمانى [ و ] بارگاه ( بيت 193 ) در قالب خاصّ بخش دوم - كه هر بند ، پنج مصراع دارد - گاهى شمار مصراعها كمتر است و يك يا دو مصراع ( معمولا مصراع پنجم ) افتاده . اين هم مواردى از مصراعها و ابيات سست هردو قسمت منظومه است : به دل آن خيالى كه دارى به سر / * برون ساز اى رستم نامور ( بيت 219 ) ، چو كشتىها صدف زان ته‌نشين شد ( بخش دوم ، بيت 49 ) ، دگر ره رفت كشتى را شه دين ( بخش دوم ، بيت 275 ) رستم‌نامه از نظر اين‌گونه ضعفها و اغلاط قابل مقايسه با جهانگيرنامهء قاسم مادح - كه احتمالا منبع آن نيز همچون رستم‌نامه ، شفاهى يا عاميانه بوده - و بعضى ابيات و داستانهاى الحاقى بر نسخ شاهنامه است و آن را بايد از منظومه‌هاى كوتاه و ضعيف ادب فارسى شمرد كه اهميّت محتواى آن - به لحاظ نظم يكى از روايات شفاهى / مردمى شاهنامه و تحليل‌هاى گوناگونى كه اين داستان جالب برمىتابد - بسى بيش از ساخت و صورتش است . برخى از ويژگىهاى سبكى بخش نخست منظومه چنين است : 1 . كاربرد « چه » به معناى « چو » در ، تقريبا ، همه موارد . اين نوع استعمال ويژه - كه مرحوم دكتر ناتل خانلرى در بخش تحوّلات « چه » متذكّر آن نشده‌اند « 1 » - پربسامدترين خصوصيّت سبكى هردو قسمت رستم‌نامه است و در ساير متون ادب فارسى هم

--> ( 1 ) . رك : تاريخ زبان فارسى ، پرويز ناتل خانلرى ، ج 3 ، صص 74 - 79 .